بزرگنمايي:
ایرانیان جهان - اقتصاد24- بانک مرکزی روسیه در گزارشی محرمانه به سیاستگذاران کرملین هشدار داده است که ایالات متحده و اوپک توانایی غرق کردن بازار نفت را دارند و ممکن است با تکرار سناریوی سقوط طولانیمدت قیمتها در دهه 1980، که به فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی کمک کرد، اقتصاد این کشور را به مخاطره بیندازند. این گزارش، که در فوریه 2025 برای نشستی به ریاست میخائیل میشوستین، نخستوزیر روسیه، تهیه شده و توسط رویترز مشاهده شده، زنگ خطری برای مسکو در بحبوحه مذاکرات شکننده صلح اوکراین و تهدیدهای اقتصادی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به شمار میرود.
بیشتر بخوانید: اخبار روز خبربان
انتشار یک گزارش محرمانه در رویترز به نقل از دادههای بانک مرکزی روسیه، سناریوهایی را درباره احتمال بکارگیری اهرم فشار نفتی امریکا علیه روسیه، پیش روی تحلیلگران قرار داده است.
رسول سلیمی: بانک مرکزی روسیه در گزارشی محرمانه به سیاستگذاران کرملین هشدار داده است که ایالات متحده و اوپک توانایی غرق کردن بازار نفت را دارند و ممکن است با تکرار سناریوی سقوط طولانیمدت قیمتها در دهه 1980، که به فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی کمک کرد، اقتصاد این کشور را به مخاطره بیندازند. این گزارش، که در فوریه 2025 برای نشستی به ریاست میخائیل میشوستین، نخستوزیر روسیه، تهیه شده و توسط رویترز مشاهده شده، زنگ خطری برای مسکو در بحبوحه مذاکرات شکننده صلح اوکراین و تهدیدهای اقتصادی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به شمار میرود.
متن اصلی گزارش بانک مرکزی روسیه (بر اساس گزارش رویترز) بانک مرکزی روسیه در ارائهای که برای بحث در فوریه 2025 تهیه کرده بود، به صراحت به سیاستگذاران کرملین هشدار داد: «ایالات متحده و اوپک ظرفیت آن را دارند که بازار نفت را غرق کنند و دورهای طولانی از قیمتهای پایین را رقم بزنند، مشابه آنچه در دهه 1980 رخ داد و به سقوط اتحاد جماهیر شوروی کمک کرد.» این گزارش، که بخشی از بررسیهای سالانه ریسکهای اقتصادی این نهاد است، مشخص نکرده تحت چه سناریویی این اتفاق ممکن است رخ دهد یا احتمال آن چقدر است، اما بر یک تهدید کلیدی تأکید دارد. یکی از اسلایدهای این ارائه، که رویترز آن را بررسی کرده، میگوید: «ریسک اصلی، قیمت نفت است» و به «افزایش چشمگیر تولید در ایالات متحده و خارج از اوپک» بهعنوان عامل اصلی اشاره میکند.
بیشتر بخوانید:واردات نفت از تعرفههای گسترده ترامپ معاف شد
این سند همچنین یادآور شده که ظرفیت مازاد اوپک در حال حاضر نزدیک به بالاترین سطح تاریخی است و برابر با حجم صادرات نفت خام روسیه است. در اسلاید دیگری آمده: «سابقه تاریخی – پس از دوره قیمتهای بالای نفت بین 1974 تا 1985، 18 (!) سال قیمتهای پایین» که با سه علامت تعجب بر شدت این هشدار تأکید شده است. گزارش همچنین به شوکهای مالی مسکو از سال 1991 اشاره میکند، از جمله بحران بدهی خارجی در 1998، زمانی که قیمت نفت به 10 دلار در هر بشکه سقوط کرد، و مشکلات اقتصادی در سال 2008 پس از بحران مالی آمریکا.
این هشدار چند هفته پیش از آغاز مذاکرات ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ برای پایان جنگ اوکراین مطرح شد، در حالی که ترامپ تهدید کرده بود در صورت عدم توافق برای آتشبس، تعرفههایی بر صادرات نفت روسیه وضع خواهد کرد. بانک مرکزی همچنین به توانایی تولیدکنندگان غیراوپک مانند گویان، برزیل و قزاقستان اشاره کرده که ممکن است عرضه جهانی را افزایش دهند.
تهدید اقتصادی یا بلوف سیاسی؟ کارشناسان در رسانههای آمریکایی اظهارات بانک مرکزی روسیه را نشانهای از نگرانی عمیق مسکو از سیاستهای تهاجمی انرژی ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ میدانند. چه آنکه ترامپ با وعده افزایش تولید نفت آمریکا و فشار بر اوپک برای عرضه بیشتر، میخواهد روسیه را در تنگنا قرار دهد. این تهدید تعرفهها میتواند بخشی از یک بازی بزرگتر برای وادار کردن پوتین به پذیرش آتشبس باشد. این تحلیل با گزارش رویترز همراستاست که نشان میدهد بانک مرکزی روسیه از احتمال تکرار دهه 1980، زمانی که سقوط قیمت نفت اقتصاد شوروی را فلج کرد، هراس دارد.
در مقابل، برخی تحلیلگران آمریکایی این تهدید را بیشتر یک بلوف سیاسی میبینند تا سیاستی عملی. کارشناسان اقتصادی میگویند: «اجرای تعرفههای ثانویه 25 تا 50 درصدی بر خریداران نفت روسیه به هماهنگی جهانی نیاز دارد که با توجه به رویکرد یکجانبهگرایانه ترامپ، بعید است. این بیشتر یک نمایش قدرت است تا یک برنامه واقعی.» چرا که این دیدگاه بر این نکته تأکید دارد که چنین تعرفههایی میتواند به اقتصاد متحدان آمریکا، بهویژه در اروپا، آسیب بزند و تنشهای تجاری جدیدی ایجاد کند.
بیشتر بخوانید: متحدان نفتخیز ترامپ را تنها گذاشتند؛ وارد جنگ با ایران نمیشویم
در رسانههای روسی، مانند تاس، این هشدار بهعنوان تلاشی برای آمادهسازی کرملین برای سناریوهای بدبینانه تفسیر شده است. به تعبیر دیگر از نگاه روس ها، بانک مرکزی میخواهد پوتین را از خطرات آگاه کند، اما این به معنای تسلیم نیست. روسیه ابزارهایی مثل اتحاد با چین و ذخایر ارزی دارد که میتواند در برابر این فشار مقاومت کند این دیدگاه نشاندهنده خوشبینی محتاطانهای در میان برخی تحلیلگران روس ملاحظه میشود و معتقدند مسکو میتواند از تکرار تاریخ جلوگیری کند.
تأثیر بر بازار جهانی نفت: نگرانی یا اغراق؟ در رسانههای آمریکایی، مانند بلومبرگ نیز کارشناسان بازار انرژی به ظرفیت مازاد اوپک و توانایی ایالات متحده برای افزایش تولید اشاره کردهاند. تحلیلگران معتقدند ظرفیت مازاد اوپک، که آژانس بینالمللی انرژی آن را حدود 5.3 میلیون بشکه در روز تخمین زده، بهاندازه صادرات نفت روسیه است. اگر عربستان از 9 میلیون بشکه فعلی به 12 میلیون بشکه در روز برسد، بازار میتواند غرق شود.» این اظهارات با اسلاید بانک مرکزی همخوانی دارد که ظرفیت مازاد اوپک را تهدیدی جدی میداند.
با این حال، هیچ نشانهای از تغییر سیاست عرضه اوپک وجود ندارد و افزایش اصلی تولید احتمالاً از غیراوپک، مثل گویان و برزیل، خواهد بود، نه یک تصمیم هماهنگ برای غرق کردن بازار.» این تحلیل بر این نکته تأکید دارد که انگیزههای اقتصادی اوپک، بهویژه عربستان، با چنین سیاستی همراستا نیست، زیرا قیمتهای پایین به خود آنها نیز آسیب میزند.

در دیگر رسانههای روسی، مانند راشا تودی نیز این هشدار بهعنوان زنگ خطری برای ثبات بودجه کشور دیده شده است. تحلیلگران روسی میگویند «قیمت فعلی نفت، حدود 70 دلار در هر بشکه، برای بودجه روسیه که بر اساس 69.7 دلار تنظیم شده، مناسب است. اما اگر تولید آمریکا و غیراوپک افزایش یابد، ممکن است به سطح خطرناکی برسیم.» این دیدگاه با گزارش بانک مرکزی روسیه همسو است که به شوکهای مالی گذشته، مانند بحران 1998، اشاره کرده و نگرانی از تکرار آن را برجسته میکند.
پیامدها برای روسیه: فروپاشی دوباره یا تابآوری؟ تحلیلگران آمریکایی معتقدند «در دهه 1980، سقوط قیمت نفت، همراه با هزینههای جنگ سرد، شوروی را از پای درآورد. حالا روسیه با جنگ اوکراین و تحریمها روبهروست و کاهش درآمد نفت میتواند ضربهای مشابه باشد» این تحلیلها با هشدار بانک مرکزی درباره «18 سال قیمتهای پایین» همراستاست و نشاندهنده نگرانی از شکنندگی اقتصاد وابسته به نفت روسیه است.
بیشتر بخوانید:آغاز جنگ ترامپ با علیه اقتصاد جهان + لیست تعرفه ها
اما برخی کارشناسان آمریکایی دیدگاه متفاوتی دارند و میگویند «روسیه امروز با شوروی دهه 1980 متفاوت است. پوتین ذخایر ارزی قوی و شرکای تجاری مثل چین دارد که میتواند اثرات این تهدید را کم کند.» این تحلیل بر تابآوری نسبی مسکو تأکید دارد و معتقد است که کرملین آمادگی بیشتری برای مقابله با چنین بحرانی دارد. در چنین شرایطی اگر قیمت نفت سقوط کند، باید وابستگی به نفت را کاهش دهیم و اقتصاد را متنوع کنیم. این تهدید میتواند فرصتی برای تغییر باشد.»
در همین راستا شیخ علی خلیفه الصباح، از تحلیلگران نفتی کویت، در مصاحبهای با رویترز گفته بود کاهش طولانیمدت قیمتها میتواند به اصلاحات در کشورهای نفتخیز منجر شود.
واکنش به تهدیدهای ترامپ: تنش یا مذاکره؟ در یک سطح تحلیل، تهدیدهای ترامپ مبنی بر تعرفههای 25 تا 50 درصدی بهعنوان اهرم فشاری بر پوتین دیده میشود. ترامپ میخواهد با این تهدید، پوتین را به آتشبس در اوکراین وادار کند، اما این میتواند به تلافیجویی مسکو، مثل قطع گاز به اروپا، منجر شود.
در مقابل، برخی ناظران آمریکایی معتقدند که این تهدید میتواند به مذاکره منجر شود. در این راستا پوتین ممکن است این را فرصتی ببیند تا با ترامپ معامله کند، بهویژه اگر آمریکا در ازای آتشبس، تحریمها را کاهش دهد که این نشاندهنده احتمال چرخش دیپلماتیک روسیه است.
در تحلیل دیگر، ترامپ میخواهد با فشار اقتصادی، ما را به زانو درآورد، اما پوتین نشان داده که در برابر تهدیدها عقبنشینی نمیکند. این تحلیل با مکالمه اخیر پوتین با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، همراستاست که بر اهمیت توافق اوپک پلاس برای ثبات بازار تأکید کرده است.
هشداری جدی برای روسیه در میانه جنگ اوکراین هشدار بانک مرکزی روسیه درباره خطر سقوط طولانیمدت قیمت نفت، که رویترز آن را در 24 مارس 2025 منتشر کرد، نشاندهنده نگرانی عمیق مسکو از تهدیدهای اقتصادی در بحبوحه جنگ اوکراین و فشارهای ایالات متحده است. این گزارش، که به توانایی آمریکا و اوپک برای غرق کردن بازار و تکرار سناریوی دهه 1980 اشاره دارد، با واکنشهای متنوعی در رسانههای دو کشور روبهرو شده است. تحلیلگران آمریکایی آن را ترکیبی از بلوف سیاسی و اهرم واقعی میدانند، در حالی که رسانههای روسی بر تابآوری و لزوم اصلاحات تأکید دارند.
برای روسیه، که اقتصادش به صادرات نفت وابسته است، این تهدید میتواند هم خطری جدی و هم فرصتی برای تغییر باشد. اگر تعرفههای ترامپ اجرایی شود و تولید غیراوپک افزایش یابد، مسکو ممکن است با بحرانی مشابه دهه 1980 روبهرو شود. اما ذخایر ارزی، اتحاد با چین و تجربه گذشته میتواند به پوتین کمک کند تا از این طوفان عبور کند. در نهایت، این که آیا این هشدار به تنش بیشتر منجر میشود یا به مذاکره، به تصمیمات هفتههای آینده بستگی دارد. آنچه روشن است، این است که نفت بار دیگر به میدان نبردی برای قدرتهای جهانی تبدیل شده است.
بانک مرکزی روسیه در ارائهای که برای بحث در فوریه 2025 تهیه کرده بود، به صراحت به سیاستگذاران کرملین هشدار داد: «ایالات متحده و اوپک ظرفیت آن را دارند که بازار نفت را غرق کنند و دورهای طولانی از قیمتهای پایین را رقم بزنند، مشابه آنچه در دهه 1980 رخ داد و به سقوط اتحاد جماهیر شوروی کمک کرد.» این گزارش، که بخشی از بررسیهای سالانه ریسکهای اقتصادی این نهاد است، مشخص نکرده تحت چه سناریویی این اتفاق ممکن است رخ دهد یا احتمال آن چقدر است، اما بر یک تهدید کلیدی تأکید دارد. یکی از اسلایدهای این ارائه، که رویترز آن را بررسی کرده، میگوید: «ریسک اصلی، قیمت نفت است» و به «افزایش چشمگیر تولید در ایالات متحده و خارج از اوپک» بهعنوان عامل اصلی اشاره میکند.
این سند همچنین یادآور شده که ظرفیت مازاد اوپک در حال حاضر نزدیک به بالاترین سطح تاریخی است و برابر با حجم صادرات نفت خام روسیه است. در اسلاید دیگری آمده: «سابقه تاریخی – پس از دوره قیمتهای بالای نفت بین 1974 تا 1985، 18 (!) سال قیمتهای پایین» که با سه علامت تعجب بر شدت این هشدار تأکید شده است. گزارش همچنین به شوکهای مالی مسکو از سال 1991 اشاره میکند، از جمله بحران بدهی خارجی در 1998، زمانی که قیمت نفت به 10 دلار در هر بشکه سقوط کرد، و مشکلات اقتصادی در سال 2008 پس از بحران مالی آمریکا.
بیشتر بخوانید:تصمیم ترامپ برای قلب آسیا؛ بازگشت آمریکا به حیاط خلوت روسیه/ آیا پکن و مسکو خلع سلاح میشوند
؟این هشدار چند هفته پیش از آغاز مذاکرات ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ برای پایان جنگ اوکراین مطرح شد، در حالی که ترامپ تهدید کرده بود در صورت عدم توافق برای آتشبس، تعرفههایی بر صادرات نفت روسیه وضع خواهد کرد. بانک مرکزی همچنین به توانایی تولیدکنندگان غیراوپک مانند گویان، برزیل و قزاقستان اشاره کرده که ممکن است عرضه جهانی را افزایش دهند.
ایالاتمتحده و اوپک میتوانند بازار نفت را غرق کنند؛ زنگ خطر برای روسها به صدا درآمد/مسکو ممکن است با بحرانی مشابه دهه 1980 روبهرو شود
تهدید اقتصادی یا بلوف سیاسی؟ کارشناسان در رسانههای آمریکایی اظهارات بانک مرکزی روسیه را نشانهای از نگرانی عمیق مسکو از سیاستهای تهاجمی انرژی ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ میدانند. چه آنکه ترامپ با وعده افزایش تولید نفت آمریکا و فشار بر اوپک برای عرضه بیشتر، میخواهد روسیه را در تنگنا قرار دهد. این تهدید تعرفهها میتواند بخشی از یک بازی بزرگتر برای وادار کردن پوتین به پذیرش آتشبس باشد. این تحلیل با گزارش رویترز همراستاست که نشان میدهد بانک مرکزی روسیه از احتمال تکرار دهه 1980، زمانی که سقوط قیمت نفت اقتصاد شوروی را فلج کرد، هراس دارد.
در مقابل، برخی تحلیلگران آمریکایی این تهدید را بیشتر یک بلوف سیاسی میبینند تا سیاستی عملی. کارشناسان اقتصادی میگویند: «اجرای تعرفههای ثانویه 25 تا 50 درصدی بر خریداران نفت روسیه به هماهنگی جهانی نیاز دارد که با توجه به رویکرد یکجانبهگرایانه ترامپ، بعید است. این بیشتر یک نمایش قدرت است تا یک برنامه واقعی.» چرا که این دیدگاه بر این نکته تأکید دارد که چنین تعرفههایی میتواند به اقتصاد متحدان آمریکا، بهویژه در اروپا، آسیب بزند و تنشهای تجاری جدیدی ایجاد کند.
در رسانههای روسی، مانند تاس، این هشدار بهعنوان تلاشی برای آمادهسازی کرملین برای سناریوهای بدبینانه تفسیر شده است. به تعبیر دیگر از نگاه روس ها، بانک مرکزی میخواهد پوتین را از خطرات آگاه کند، اما این به معنای تسلیم نیست. روسیه ابزارهایی مثل اتحاد با چین و ذخایر ارزی دارد که میتواند در برابر این فشار مقاومت کند این دیدگاه نشاندهنده خوشبینی محتاطانهای در میان برخی تحلیلگران روس ملاحظه میشود و معتقدند مسکو میتواند از تکرار تاریخ جلوگیری کند.
تأثیر بر بازار جهانی نفت: نگرانی یا اغراق؟ در رسانههای آمریکایی، مانند بلومبرگ نیز کارشناسان بازار انرژی به ظرفیت مازاد اوپک و توانایی ایالات متحده برای افزایش تولید اشاره کردهاند. تحلیلگران معتقدند ظرفیت مازاد اوپک، که آژانس بینالمللی انرژی آن را حدود 5.3 میلیون بشکه در روز تخمین زده، بهاندازه صادرات نفت روسیه است. اگر عربستان از 9 میلیون بشکه فعلی به 12 میلیون بشکه در روز برسد، بازار میتواند غرق شود.» این اظهارات با اسلاید بانک مرکزی همخوانی دارد که ظرفیت مازاد اوپک را تهدیدی جدی میداند.
با این حال، هیچ نشانهای از تغییر سیاست عرضه اوپک وجود ندارد و افزایش اصلی تولید احتمالاً از غیراوپک، مثل گویان و برزیل، خواهد بود، نه یک تصمیم هماهنگ برای غرق کردن بازار.» این تحلیل بر این نکته تأکید دارد که انگیزههای اقتصادی اوپک، بهویژه عربستان، با چنین سیاستی همراستا نیست، زیرا قیمتهای پایین به خود آنها نیز آسیب میزند.
در دیگر رسانههای روسی، مانند راشا تودی نیز این هشدار بهعنوان زنگ خطری برای ثبات بودجه کشور دیده شده است. تحلیلگران روسی میگویند «قیمت فعلی نفت، حدود 70 دلار در هر بشکه، برای بودجه روسیه که بر اساس 69.7 دلار تنظیم شده، مناسب است. اما اگر تولید آمریکا و غیراوپک افزایش یابد، ممکن است به سطح خطرناکی برسیم.» این دیدگاه با گزارش بانک مرکزی روسیه همسو است که به شوکهای مالی گذشته، مانند بحران 1998، اشاره کرده و نگرانی از تکرار آن را برجسته میکند.
پیامدها برای روسیه: فروپاشی دوباره یا تابآوری؟ تحلیلگران آمریکایی معتقدند «در دهه 1980، سقوط قیمت نفت، همراه با هزینههای جنگ سرد، شوروی را از پای درآورد. حالا روسیه با جنگ اوکراین و تحریمها روبهروست و کاهش درآمد نفت میتواند ضربهای مشابه باشد» این تحلیلها با هشدار بانک مرکزی درباره «18 سال قیمتهای پایین» همراستاست و نشاندهنده نگرانی از شکنندگی اقتصاد وابسته به نفت روسیه است.
بیشتر بخوانید:واکنشها به اظهارات تند ترامپ علیه پوتین درباره اوکراین/آیا خشم ترامپ به چرخش او در برابر روسیه منجر خواهد شد؟
اما برخی کارشناسان آمریکایی دیدگاه متفاوتی دارند و میگویند «روسیه امروز با شوروی دهه 1980 متفاوت است. پوتین ذخایر ارزی قوی و شرکای تجاری مثل چین دارد که میتواند اثرات این تهدید را کم کند.» این تحلیل بر تابآوری نسبی مسکو تأکید دارد و معتقد است که کرملین آمادگی بیشتری برای مقابله با چنین بحرانی دارد. در چنین شرایطی اگر قیمت نفت سقوط کند، باید وابستگی به نفت را کاهش دهیم و اقتصاد را متنوع کنیم. این تهدید میتواند فرصتی برای تغییر باشد.»
در همین راستا شیخ علی خلیفه الصباح، از تحلیلگران نفتی کویت، در مصاحبهای با رویترز گفته بود کاهش طولانیمدت قیمتها میتواند به اصلاحات در کشورهای نفتخیز منجر شود.
واکنش به تهدیدهای ترامپ: تنش یا مذاکره؟ در یک سطح تحلیل، تهدیدهای ترامپ مبنی بر تعرفههای 25 تا 50 درصدی بهعنوان اهرم فشاری بر پوتین دیده میشود. ترامپ میخواهد با این تهدید، پوتین را به آتشبس در اوکراین وادار کند، اما این میتواند به تلافیجویی مسکو، مثل قطع گاز به اروپا، منجر شود.
در مقابل، برخی ناظران آمریکایی معتقدند که این تهدید میتواند به مذاکره منجر شود. در این راستا پوتین ممکن است این را فرصتی ببیند تا با ترامپ معامله کند، بهویژه اگر آمریکا در ازای آتشبس، تحریمها را کاهش دهد که این نشاندهنده احتمال چرخش دیپلماتیک روسیه است.
در تحلیل دیگر، ترامپ میخواهد با فشار اقتصادی، ما را به زانو درآورد، اما پوتین نشان داده که در برابر تهدیدها عقبنشینی نمیکند. این تحلیل با مکالمه اخیر پوتین با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، همراستاست که بر اهمیت توافق اوپک پلاس برای ثبات بازار تأکید کرده است.
هشداری جدی برای روسیه در میانه جنگ اوکراین هشدار بانک مرکزی روسیه درباره خطر سقوط طولانیمدت قیمت نفت، که رویترز آن را در 24 مارس 2025 منتشر کرد، نشاندهنده نگرانی عمیق مسکو از تهدیدهای اقتصادی در بحبوحه جنگ اوکراین و فشارهای ایالات متحده است. این گزارش، که به توانایی آمریکا و اوپک برای غرق کردن بازار و تکرار سناریوی دهه 1980 اشاره دارد، با واکنشهای متنوعی در رسانههای دو کشور روبهرو شده است. تحلیلگران آمریکایی آن را ترکیبی از بلوف سیاسی و اهرم واقعی میدانند، در حالی که رسانههای روسی بر تابآوری و لزوم اصلاحات تأکید دارند.
برای روسیه، که اقتصادش به صادرات نفت وابسته است، این تهدید میتواند هم خطری جدی و هم فرصتی برای تغییر باشد. اگر تعرفههای ترامپ اجرایی شود و تولید غیراوپک افزایش یابد، مسکو ممکن است با بحرانی مشابه دهه 1980 روبهرو شود. اما ذخایر ارزی، اتحاد با چین و تجربه گذشته میتواند به پوتین کمک کند تا از این طوفان عبور کند. در نهایت، این که آیا این هشدار به تنش بیشتر منجر میشود یا به مذاکره، به تصمیمات هفتههای آینده بستگی دارد. آنچه روشن است، این است که نفت بار دیگر به میدان نبردی برای قدرتهای جهانی تبدیل شده است.
منبع: خبر آنلاین